Тілдік сәйкестікті тексеру

Мұны неге тексеру керек

Мәзірді ашылу алдында асығыс басып шығарады, баға көрсеткіштерін әкімші ауыстырады, маңдайшаға үш жыл бұрын тапсырыс берілген, ал кассаның жанындағы тақтайшаны ауысымдағы біреу басып шығарған. Жарты жылдан кейін мекемеде екі тілдегі ақпараттың төрт түрлі нұсқасы қатар жүреді: бір жерде қазақ мәтіні орыс мәтінінен ұсақ, бір жерде аударма түпнұсқаға сәйкес келмейді, бір жерде жаңа тағам нұсқалардың біреуінде жоқ. Іштен мұны байқамайды дерлік. Қонақ бірден байқайды.

Тілдік сәйкестікті тексеру қонақтың нақты нені көретінін көрсетеді және табылғанның бәрін түзетуге арналған түсінікті тізімге жинайды. Тақырыптың толық талдауы «Екі тілдегі мәзір, баға көрсеткіші және маңдайша» мақаласында берілген.

Қандай нормаларға сүйенеміз

Біз заңгер емеспіз, бұл бет заңгерлік кеңес те емес. Төменде чек-парақты құрастырғанда қандай нормаларды ескеретінімізді қысқаша келтірдік. Талаптарды заңгермен салыстырып тексерген жөн, әсіресе жаңа мәзірге немесе маңдайшаға тапсырыс берер алдында.

• «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заң, 21-бап. Ас мәзірлері, баға көрсеткіштері, прейскуранттар, хабарландырулар және басқа да көрнекі ақпарат мемлекеттік тілде, яғни қазақ тілінде, қажет болған кезде орыс тілінде және басқа тілдерде де орналастырылады. Маңдайшалар да мемлекеттік тілде, қажет болған кезде орыс тілінде де рәсімделеді. Қазақ тіліндегі мәтін сол жағына немесе жоғарғы жағына, орыс тіліндегі мәтін оң жағына немесе төменгі жағына орналасады, бірдей өлшемдегі әріптермен жазылады.
• «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заң, 24-баптың 1-тармағы және 25-бап. Тауар немесе көрсетілетін қызмет туралы және сатушы туралы ақпарат қазақ және орыс тілдерінде беріледі. Бір тілде берілген ақпарат берілмеген болып есептеледі.
• Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс (ӘҚБтК), 75-бап. Көрнекі ақпаратқа қойылатын талаптарды бұзғаны үшін ескерту, ал бір жыл ішінде қайта бұзғаны үшін айыппұл көзделген. Мөлшері бизнес санатына байланысты; қолданыстағы редакция мен сомаларды заңгерден нақтылаңыз.

Қарым-қатынас тілі туралы бөлек айтайық. Заң жазбаша ақпаратты екі тілде талап етеді, бірақ персоналдың ауызша қарым-қатынас тілін белгілемейді. Қызметкер қонаққа қазақ тілінде қызмет көрсете ала ма, бұл заң емес, сервис мәселесі, біз оны сервистің бір бөлігі ретінде бағалаймыз.

Нені тексереміз

• Мәзір. Қазақша және орысша нұсқалары бар ма, олар тағамдар құрамы, бағалар мен сипаттамалар бойынша сәйкес пе, тек бір тілде ғана тұрған позициялар жоқ па, қаріп өлшемі бірдей ме, қазақ мәтіні қай жерде орналасқан.
• Баға көрсеткіштері мен прейскуранттар. Витринада, барда, спа стойкасында және қонақүй нөмірінде: екі тіл, бірдей бағалар, түсінікті атаулар.
• Маңдайшалар. Маңдайшадағы қазақ мәтіні, оның орны және орыс мәтінімен салыстырғандағы өлшемі. Тіркелген тауар белгісі тіркелген күйінде қалады, біз оны бөлек белгілейміз.
• Қонаққа арналған ақпарат. Касса жанындағы тақтайшалар, ережелер, хабарландырулар, үстелдердегі парақшалар, сервистік алым туралы ақпарат: қай тілдерде және бірдей толық па.
• Аударма сапасы. Қате терілген сөздер, мағынаны өзгертетін машиналық аударма және қазақ тілінде ойдағыдан басқаша естілетін тағам атаулары жоқ па.
• Қазақ тілінде қызмет көрсету. Келісім бойынша инспектор қызметкерге қазақ тілінде жүгінеді: ол өзі жауап бере ала ма, әріптесін шақыра ма, қонақ көмекті қаншалықты тез алады.

Бұл қалай жұмыс істейді

Тексеруді әдеттегі құпия қонақ (құпия сатып алушы) сапарына қосуға болады: инспектор қарапайым қонақ сияқты кешкі ас ішеді және сонымен қатар чек-парақтың тілдік тармақтарын белгілейді. Тек мекемедегі ақпарат маңызды болса, жеке тексеруге де тапсырыс беруге болады: онда сапар қысқарақ болады және мәзірге, баға көрсеткіштеріне, маңдайшалар мен тақтайшаларға шоғырланады. Сайттағы және жеткізу агрегаторларындағы мәзірді цифрлық аудит аясында қараймыз.

Чек-парақты брифте (қысқа алғашқы кездесу) келісеміз. Желіңіз болса, тармақтар барлық нүкте үшін бірдей болады, сондықтан нәтижелерді бір-бірімен салыстыруға болады. Қорытындысында персоналға қазақ және орыс тіліндегі сөз тіркестері қажет болса, оларды қызмет көрсету стандарты бойынша жұмыс аясында дайындауға болады.

Сіз не аласыз

• Сапардан кейін 72 сағат ішінде әдіскер тексерген есеп.
• Нақты не сәйкес келмейтіні белгіленген мәзірдің, баға көрсеткіштерінің, маңдайшалар мен тақтайшалардың фотосуреттері.
• Қазақша және орысша нұсқалар арасындағы алшақтықтар тізімі.
• Персоналдың қазақ тіліндегі өтінішке қалай жауап беретіні туралы бақылаулар.
• Алдымен нені түзету керегінің тізбесі және заңгермен талқылауға тұрарлық сұрақтар.

Жиі қойылатын сұрақтар